আদালতে চৰকাৰৰ যন্তৰ মন্তৰক প্ৰতিবাদস্থলৰূপে ব্যৱহাৰৰ স্বীকৃতি উঠাই লোৱা সিদ্ধান্ত বাতিল নকৰালৈকে তাত প্ৰতিবাদ কৰিব নোৱাৰিব। কিন্তু তাৰ পাছতো শুকুৰবাৰে দেশৰ বিভিন্ন চহৰত ‘হৰ গলি, যন্তৰ মন্তৰ’ শ্লোগানেৰে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত হৈছে। এটা নিৰ্দিষ্ট স্থানত প্ৰতিবাদ বন্ধ কৰিলেই জনসাধাৰণৰ অসন্তোষক বন্ধ কৰি ৰাখিব নোৱাৰি—২০২৬ চনৰ প্ৰতিবাদৰ ৰাজনীতিত এয়া এক উল্লেখযোগ্য ইংগিত।
এই বিষয়ত অসমৰ প্ৰতিবাদ, সংগঠন বা ভোটাৰ তালিকাক লৈ কোনো নিৰ্দিষ্ট তথ্য উপলব্ধ নহয়। সেয়েহে অসমত এই আন্দোলনৰ প্ৰভাৱ কিমান, সেই বিষয়ে নিশ্চিত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ অৱকাশ নাই। অৱশ্যে, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উত্থাপিত পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ বিশ্বাসযোগ্যতা, ভোটাৰ তালিকাৰ শুদ্ধতা আৰু যুৱ ভোটাৰৰ আস্থাৰ দৰে প্ৰশ্নবোৰ অসমৰ বাবেও প্ৰাসংগিক। এই বিষয়বোৰে অসমৰ ৰাজনীতিত কেনে প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে, সেয়া বিবেচনাৰ বিষয়।
‘যন্তৰ মন্তৰ ১.০’ত NEET-ৰ প্ৰশ্নকাকত ফাদিলৰ অভিযোগ আৰু পৰীক্ষা ব্যৱস্থাৰ স্বচ্ছতাক লৈ জমা হোৱা অসন্তোষে প্ৰতিবাদৰ ৰূপ লৈছিল। এই আন্দোলনৰ পাছত কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰী ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানৰ পদত্যাগৰ বিষয়টোও চৰ্চালৈ আহিছিল। ইয়াত প্ৰশ্ন কেৱল এটা পৰীক্ষাৰ অনিয়মৰ নহয়; উচ্চশিক্ষা আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ লাভৰ ক্ষেত্ৰত ন্যায়সংগত প্ৰতিযোগিতা নিশ্চিত কৰাৰ দাবীও ইয়াৰ সৈতে জড়িত। যুৱক-যুৱতীৰ বাবে এই দাবী এতিয়া কেৱল শিক্ষাৰ বিষয় হৈ থকা নাই, ৰাজহুৱা আৰু ৰাজনৈতিক আলোচনাৰো অংশ হৈ পৰিছে।
এই অসন্তোষৰ মাজতে বিভিন্ন পক্ষই যুৱ প্ৰজন্মৰ সৈতে যোগাযোগ বৃদ্ধি কৰিছে। প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে নিশা ইনষ্টাগ্ৰামযোগে যুৱসকলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিছে, ৰাষ্ট্ৰীয় স্বয়ংসেৱক সংঘৰ (RSS) মুৰব্বী মোহন ভাগৱতে মুম্বাইত প্ৰায় ২,০০০ যুৱকৰ সৈতে মত-বিনিময় কৰিছে আৰু ৰাহুল গান্ধীয়ে ‘ছাত্ৰোঁ কি গুঞ্জ’ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে যুৱসকলৰ বিষয়সমূহ উত্থাপন কৰিছে। প্ৰতিবাদ নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰশাসনিক প্ৰচেষ্টাৰ সমান্তৰালকৈ যুৱ প্ৰজন্মৰ অসন্তোষৰ কাৰণসমূহক ৰাজনৈতিকভাৱে সম্বোধন কৰাৰ চেষ্টাও চলিছে।
‘যন্তৰ মন্তৰ ২.০’ৰ মূল দাবী হৈছে মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্ত জ্ঞানেশ কুমাৰৰ পদত্যাগ। ইয়াৰ লগতে SIR প্ৰক্ৰিয়াৰ অধীনত ভোটাৰ তালিকা প্ৰস্তুত আৰু সংশোধনক লৈও প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। ২৩ ছেপ্টেম্বৰত *দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ*ত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত নিৰ্বাচন আয়োগৰ ভিতৰত মতভেদ আৰু আন দুগৰাকী নিৰ্বাচন আয়ুক্তৰ আপত্তিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভোটাৰ তালিকাৰ পৰা বৈধ ভোটাৰৰ নাম বাদ পৰাৰ অভিযোগ উঠিলে বিতৰ্ক কেৱল নিৰ্বাচন আয়োগৰ কাম-কাজৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নাথাকে; আগন্তুক নিৰ্বাচনৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক লৈও প্ৰশ্ন উঠিব পাৰে।
কিন্তু এই আন্দোলনক লৈ বিতৰ্কৰ আন এটা দিশো আছে—ইয়াৰ লক্ষ্য আৰু বক্তব্যৰ ভাষা। আইনজীৱী তথা কৰ্মী প্ৰশান্ত ভূষণে ‘ৰেজিম চেঞ্জ’ বা শাসন ব্যৱস্থা সলনিৰ আহ্বান জনোৱাৰ পাছত আৰু ছাত্ৰনেত্ৰী নেহা বৰাই বাংলাদেশৰ সমাজতান্ত্ৰিক ছাত্ৰ সংগঠনৰ প্ৰতি সংহতি প্ৰকাশ কৰাৰ পাছত বিতৰ্ক বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কংগ্ৰেছে স্পষ্ট কৰিবলগীয়া হয় যে তেওঁলোকৰ লক্ষ্য নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে চৰকাৰ সলনি কৰা। আনহাতে, CJP-য়েও কয় যে তেওঁলোকৰ দাবী মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তৰ অপসাৰণ; শাসন ব্যৱস্থা সলনি কৰাটো তেওঁলোকৰ লক্ষ্য নহয়।
এই পাৰ্থক্যৰ ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য আছে। ভোটাৰ তালিকাৰ শুদ্ধতা নিশ্চিত কৰা আৰু বাদ পৰা বৈধ ভোটাৰৰ নাম পুনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট দাবীয়ে বিভিন্ন পক্ষৰ সমৰ্থন লাভ কৰিব পাৰে। কিন্তু আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত কিছুমান বক্তব্যই যদি ইয়াৰ মূল দাবীৰ পৰা দৃষ্টি আঁতৰাই নিয়ে, তেন্তে বিৰোধী পক্ষৰ মাজতো মতভেদ বৃদ্ধি পাব পাৰে। সেয়েহে বিভিন্ন সংগঠনক একেলগে ৰাখিবলৈ উমৈহতীয়া লক্ষ্য আৰু সমন্বিত কাৰ্যপন্থা প্ৰয়োজন।
দীপাৱলীৰ পাছত CJP-ৰ পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ আৰু ১ নৱেম্বৰত দিল্লীৰ ৰামলীলা ময়দানত কংগ্ৰেছৰ প্ৰস্তাৱিত সমাৱেশে আন্দোলনটোৰ পৰৱৰ্তী দিশ নিৰ্ধাৰণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব পাৰে। ইয়াৰ পাছত সংসদৰ শীতকালীন অধিৱেশন আৰু ২০২৭ চনৰ আৰম্ভণিতে হ’বলগীয়া ৰাজ্যিক নিৰ্বাচনসমূহৰ প্ৰেক্ষাপটতো এই বিষয়বোৰ চৰ্চাত থাকিব পাৰে।
তেতিয়া মূল প্ৰশ্ন হ’ব—আন্দোলনটোৱে ভোটাৰ তালিকাৰ শুদ্ধতা আৰু নিৰ্বাচনী স্বচ্ছতাৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট দাবীৰ ওপৰত ঐক্যবদ্ধ হৈ থাকিব পাৰিবনে, নে বিভিন্ন সংগঠনৰ পৃথক বক্তব্য আৰু কাৰ্যপন্থাৰ ফলত ইয়াৰ ঐক্য দুৰ্বল হ’ব? এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰেই আন্দোলনটোৰ পৰৱৰ্তী গতি নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিব।
