আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (IMF)-ৰ ২০২৬ চনৰ অক্টোবৰৰ World Economic Outlook অনুসৰি, ২০২৬ চনত বাংলাদেশৰ জনমূৰি নামমাত্ৰ GDP ২,৮৮৬ মাৰ্কিন ডলাৰ হোৱাৰ বিপৰীতে ভাৰতৰ ২,৭৪৯ ডলাৰ হ’ব বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে। অৰ্থাৎ, এই সূচকত বাংলাদেশ সামান্য আগত থাকিব পাৰে। কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে বাংলাদেশৰ অৰ্থনীতি ভাৰততকৈ ডাঙৰ বা দেশখনৰ প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকৰ আয় ভাৰতীয় নাগৰিকতকৈ অধিক।
IMF-ৰ পূৰ্বানুমান অনুসৰি, ২০২৬ চনত ভাৰতৰ মুঠ GDP প্ৰায় ৪.১৫ লাখ কোটি ডলাৰ হোৱাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ হ’ব ৫০৬.৪ বিলিয়ন ডলাৰ। অৰ্থাৎ, মুঠ অৰ্থনৈতিক উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতৰ অৰ্থনীতি বাংলাদেশৰ প্ৰায় আঠগুণ। জনমূৰি GDP হৈছে মুঠ GDP-ক জনসংখ্যাৰে ভাগ কৰি পোৱা গড় হিচাপ; ই ব্যক্তিৰ প্ৰকৃত আয়ৰ পৰিমাপ নহয়।
ক্ৰয়ক্ষমতাৰ হিচাপত ভাৰত আগত
ক্ৰয়ক্ষমতাৰ সমতা (PPP) অনুসৰি, ২০২৬ চনত ভাৰতৰ জনমূৰি GDP ১২,৯৯৮ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডলাৰ আৰু বাংলাদেশৰ ১০,৮৮৪ ডলাৰ হ’ব বুলি IMF-এ অনুমান কৰিছে। এই পদ্ধতিত দুয়োখন দেশৰ সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মূল্যৰ পাৰ্থক্য বিবেচনা কৰা হয়। সেই হিচাপত ভাৰতৰ জনমূৰি ক্ৰয়ক্ষমতা অধিক।
বাংলাদেশৰ বিকাশত পোছাক উদ্যোগৰ ভূমিকা
বাংলাদেশৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত তৈয়াৰী পোছাক উদ্যোগ, প্ৰবাসী আয় আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছে। দেশখনৰ পোছাক উদ্যোগৰ মূল্য প্ৰায় ৩৮ বিলিয়ন ডলাৰ আৰু এই খণ্ডই ৰপ্তানি আয়ৰ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক যোগান ধৰে বুলি প্ৰতিবেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে।
অৰ্থনীতিবিদ সন্তোষ মেহৰোত্ৰাৰ মতে, বাংলাদেশৰ মুঠ সংযোজিত মূল্যত উৎপাদন খণ্ডৰ অংশ ২০১৪ চনৰ ১৬.৬ শতাংশৰ পৰা ২০২৫ চনত ২২ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে। জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্ৰাস পোৱাটোৱেও জনমূৰি GDP বৃদ্ধিত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
বিকাশৰ হাৰত ভাৰত আগত
IMF-ৰ পূৰ্বানুমান অনুসৰি, ২০২৬ চনত ভাৰতৰ GDP বৃদ্ধিৰ হাৰ ৭ শতাংশ হোৱাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৩.৬ শতাংশ হ’ব পাৰে। গড় মূল্যবৃদ্ধিৰ হাৰো ভাৰতত ৫ শতাংশ আৰু বাংলাদেশত ৮.৭ শতাংশ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। বাংলাদেশৰ তেল আৰু তৰলীকৃত প্ৰাকৃতিক গেছৰ আমদানিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা তথা মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু লোহিত সাগৰৰ পৰিবহণ পথত হোৱা বিঘিনিয়ে দেশখনৰ শক্তি যোগান আৰু ৰপ্তানিত চাপ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
২০২৯ চনত ভাৰত পুনৰ আগবাঢ়িব পাৰে
IMF-ৰ পূৰ্বানুমান অনুসৰি, ২০২৭ চনত বাংলাদেশৰ জনমূৰি GDP ৩,২১৯ ডলাৰ আৰু ভাৰতৰ ৩,০৩৬ ডলাৰ হ’ব পাৰে। কিন্তু ২০২৯ চনত ভাৰতৰ এই পৰিমাণ ৩,৬৬১ ডলাৰলৈ বৃদ্ধি পোৱাৰ বিপৰীতে বাংলাদেশৰ ৩,৩৩৪ ডলাৰ হ’ব বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই পূৰ্বানুমান সঠিক হ’লে সেই বছৰ ভাৰত পুনৰ আগবাঢ়িব।
জনমূৰি GDP-য়ে এখন দেশৰ অৰ্থনীতিৰ সম্পূৰ্ণ ছবি দাঙি নধৰে। আয়ৰ বিতৰণ, কৰ্মসংস্থাপন, জীৱন-যাপনৰ ব্যয় আৰু স্বাস্থ্য-শিক্ষাৰ সুবিধাও জীৱন-মান নিৰ্ধাৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মাপকাঠি। সেয়েহে, ভাৰত আৰু বাংলাদেশৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা তুলনা কৰোঁতে একাধিক সূচক একেলগে বিবেচনা কৰা উচিত।
তথ্যসূত্ৰ:
Al Jazeera — Bangladesh per capita GDP forecast to outstrip India’s
The Business Standard — IMF forecast on Bangladesh and India
NewzNow টোকা: এই সংখ্যাসমূহ IMF-ৰ ২০২৬ চনৰ অক্টোবৰৰ পূৰ্বানুমান; এইবোৰ চূড়ান্ত, নিশ্চিত ফলাফল নহয়।
