নতুন দিল্লী: ‘বন্দে মাতৰম’ৰ ছয়টা স্তৱক নাগৰিকৰ বাবে বাধ্যতামূলক কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি দাখিল কৰা দুখন আবেদনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰি মঙলবাৰে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উত্তৰ বিচাৰিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে।
ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্যকান্তৰ নেতৃত্বাধীন বিচাৰপীঠে ফুলে-আম্বেদকাৰবাদী বুলি পৰিচিত বি ডি বৰকাৰ আৰু প্ৰাক্তন আই এ এছ বিষয়া বালকৃষ্ণন সত্যভামা মাভোজীৰ আবেদনৰ ভিত্তিত কেন্দ্ৰক জাননী জাৰি কৰে। আবেদনকাৰীসকলে ছয়টা স্তৱকযুক্ত সংস্কৰণটোক ‘ধৰ্মীয় যুদ্ধৰ বিভাজনমূলক গীত’ বুলি অভিহিত কৰাৰ লগতে ইয়াৰ জৰিয়তে ধৰ্মভিত্তিক ৰাষ্ট্ৰ ব্যৱস্থাৰ দিশে আগবঢ়াৰ আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে।
অধিবক্তা তথা আইনজ্ঞ মোহন গোপালৰ জৰিয়তে দাখিল কৰা আবেদন দুখনত ২৮ জানুৱাৰী আৰু ৯ জুলাইত জাৰি কৰা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দুটা নিৰ্দেশক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছে। আবেদনকাৰীসকলৰ মতে, এই গীত গাবলৈ বাধ্য কৰালে সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়ৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু আধ্যাত্মিক অনুভূতিত আঘাত লাগিব পাৰে, যাৰ ফলত সাম্প্ৰদায়িক বিভাজন অধিক গভীৰ হোৱাৰ আশংকা আছে।
বৰকাৰৰ আবেদনৰ মতে, বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ উপন্যাস আনন্দমঠত থকা ছয়টা স্তৱকৰ সংস্কৰণটোৱে এটা প্ৰভাৱশালী সম্প্ৰদায়ৰ আধিপত্যৰ ধাৰণা আগবঢ়াই বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ মাজত শত্ৰুতা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। আবেদনত দুয়োটা চৰকাৰী নিৰ্দেশ বাতিল কৰাৰ লগতে বিশেষকৈ বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক এই ছয়টা স্তৱক গাবলৈ বা বজাবলৈ বাধ্য নকৰাৰ নিৰ্দেশ বিচৰা হৈছে।
দুটা স্তৱকৰ সংস্কৰণক স্বীকৃতি দিয়াৰ দাবী
আবেদনকাৰীসকলে আনন্দমঠ উপন্যাসত অন্তৰ্ভুক্ত ছয়টা স্তৱকৰ সংস্কৰণটোৰ পৰা বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ে ১৮৭০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ৰচনা কৰা বুলি উল্লেখ কৰা দুটা স্তৱকৰ গীতটোক পৃথক কৰিছে। তেওঁলোকৰ দাবী, ২০২৬ চনৰ চৰকাৰী নিৰ্দেশ জাৰি হোৱাৰ আগলৈকে স্বাধীনতাৰ পিছৰ সময়ছোৱাত চৰকাৰী সংস্থা আৰু ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহে এই দুটা স্তৱকৰ সংস্কৰণটো ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল।
সেয়েহে, ‘ৰাষ্ট্ৰীয় গীত’ হিচাপে কেৱল দুটা স্তৱকৰ সংস্কৰণটোক স্বীকৃতি দিয়া, পৰিৱেশন কৰা আৰু গোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈও আবেদনকাৰীসকলে আদালতৰ নিৰ্দেশ বিচাৰিছে।
পূৰ্বৰ শুনানিত আদালতৰ পৰ্যবেক্ষণ
ইয়াৰ পূৰ্বে ২ ছেপ্টেম্বৰত লেখক তথা কৰ্ণাটকী সংগীতশিল্পী টি এম কৃষ্ণৰ আন এখন আবেদনৰ শুনানিৰ সময়ত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে মৌখিকভাৱে পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল যে নিৰ্বাচিত চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰীয় গীতৰ দৈৰ্ঘ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে। কিন্তু কোনো ব্যক্তিয়ে বিবেক বা ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ ভিত্তিত গীতটো গাবলৈ বা বজাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, শাস্তিমূলক ব্যৱস্থাৰ ভাবুকি দি তেওঁক বাধ্য কৰাব নোৱাৰে।
এই প্ৰসংগত আদালতে ১৯৮৬ চনৰ বিজো ইমানুৱেল বনাম কেৰালা চৰকাৰ গোচৰৰ ৰায়ৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। সেই ৰায়ত ধৰ্মীয় স্বাধীনতা, সাংবিধানিক সহনশীলতা আৰু নীৰৱে আপত্তি প্ৰকাশ কৰাৰ অধিকাৰৰ গুৰুত্ব স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।
উল্লেখ্য, বৰ্তমানৰ গোচৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ উত্তৰ বিচাৰিছে। চৰকাৰী নিৰ্দেশসমূহৰ বৈধতাৰ ওপৰত চূড়ান্ত ৰায় এতিয়াও দিয়া হোৱা নাই।
