নতুন দিল্লী, ৬ নৱেম্বৰ: দিল্লী-ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজধানী অঞ্চলত বায়ু প্ৰদূষণ বৃদ্ধিৰ অন্যতম মুখ্য কাৰণ হৈছে যানবাহনৰ পৰা নিৰ্গত ধোঁৱা। এই মন্তব্য কৰিছে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে। দিল্লী আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত অবিৰত যানজঁট, বিপুল সংখ্যক বাহনৰ চলাচল আৰু নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণৰ দুৰ্বল ব্যৱস্থাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰি ন্যায়ালয়ে তাৎক্ষণিক, মধ্যম্যাদী আৰু দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ কথা উল্লেখ কৰে।
মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত, ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচী আৰু ন্যায়াধীশ ভি মোহনাৰ বিচাৰপীঠে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বিধিবদ্ধ ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত স্বতঃপ্ৰণোদিত গোচৰটোৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰে। বিচাৰপীঠে দিল্লী, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু ৰাজস্থান চৰকাৰক যানবাহনজনিত প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা পৰিকল্পনা দাখিল কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।
এক নজৰত
- দিল্লী-এনচিআৰৰ পথত চলাচল কৰা অত্যধিক সংখ্যক বাহনক প্ৰদূষণৰ অন্যতম মুখ্য কাৰণ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে বিচাৰপীঠে।
- দিল্লী চৰকাৰ, দিল্লী পৌৰ নিগম, দিল্লী আৰক্ষীৰ যান-বাহন শাখা আৰু তিনিখন ৰাজ্য চৰকাৰৰ পৰা প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থা সন্দৰ্ভত তথ্য বিচৰা হৈছে।
- ৬ নৱেম্বৰত দিল্লীৰ সামগ্ৰিক বায়ু-গুণমান সূচক ৩৯১ আছিল। ৫৯টা নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত ৩০টাত বায়ুৰ মান গুৰুতৰ শ্ৰেণীত আছিল।
- নিৰ্মাণকাৰ্যৰ ধূলি, পথৰ ধূলি, উদ্যোগৰ নিৰ্গমন আৰু খেতিৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱাৰ বিষয়টোও নিয়ন্ত্ৰণৰ আওতালৈ অনা হৈছে।
ঘটনাৰ বিৱৰণ
শুনানিৰ সময়ত বিচাৰপীঠে দিল্লীৰ লগতে গাজিয়াবাদ, গ্ৰেটাৰ নয়দা, গুৰুগ্ৰাম আৰু ফৰিদাবাদ সংযোগী পথসমূহত চলাচল কৰা বিপুল সংখ্যক বাহনৰ বিষয়টো বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰে। পথলৈ চালে দীঘলীয়া গাড়ীৰ শাৰী দেখা যায় আৰু এই পৰিস্থিতিয়েই প্ৰদূষণৰ এক ডাঙৰ সমস্যা বুলি মুখ্য ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে মন্তব্য কৰে।
বায়ু-গুণমান সূচক ইতিমধ্যে ৪০০ৰ ওচৰ পাইছে। কেৱল আলোচনা, বক্তব্য বা পৰামৰ্শ দিলেই সমস্যাৰ সমাধান নহয়।
ন্যায়ালয়ে কয় যে বায়ু প্ৰদূষণৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱ পৰে দৰিদ্ৰ আৰু পথত কাম কৰা লোকসকলৰ ওপৰত। উৎসৱৰ সময়ছোৱাত বহু লোকৰ উপাৰ্জনৰ সুযোগ থাকে বুলিও বিচাৰপীঠে লক্ষ্য কৰে।
দিল্লী চৰকাৰ, দিল্লী পৌৰ নিগম, দিল্লী আৰক্ষীৰ যান-বাহন শাখা, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু ৰাজস্থান চৰকাৰক বাহন চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ, নিৰ্গমনৰ মানদণ্ড বলৱৎকৰণ আৰু প্ৰদূষণকাৰী বাহনৰ বিৰুদ্ধে গ্ৰহণ কৰা ব্যৱস্থাৰ বিশদ পৰিকল্পনা দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰমাণপত্ৰৰ নিয়ম কেনেদৰে বলৱৎ কৰা হয়, পুৰণি অথবা নিৰ্ধাৰিত মানদণ্ড পূৰণ নকৰা বাহনৰ বিৰুদ্ধে কি ব্যৱস্থা লোৱা হৈছে, কিমানখন বাহন পৰীক্ষা কৰা হৈছে আৰু কিমানখনৰ বিৰুদ্ধে চালান জাৰি কৰা হৈছে—এই তথ্যও ন্যায়ালয়ে বিচাৰিছে।
৬ নৱেম্বৰৰ পুৱা ৯ বজাৰ তথ্য অনুসৰি, দিল্লীৰ ৫৯টা নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰৰ ৩০টাত বায়ুৰ মান গুৰুতৰ শ্ৰেণীত আছিল। বাকী ২৯টা কেন্দ্ৰত বায়ুৰ মান অতি দুৰ্বল শ্ৰেণীত লিপিবদ্ধ হৈছিল। ৰোহিনীত বায়ু-গুণমান সূচক ৪৭৫ আৰু আইআইটি দিল্লী অঞ্চলত ৪৭২ আছিল।
কাৰ কি বক্তব্য
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষৰ হৈ অতিৰিক্ত ছলিচিটৰ জেনেৰেল ঐশ্বৰ্য ভাটীয়ে ন্যায়ালয়ক জনায় যে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ ব্যৱস্থাত পাঁচটা প্ৰধান ক্ষেত্ৰ আছে—উদ্যোগৰ নিৰ্গমন, যানবাহনৰ প্ৰদূষণ, নিৰ্মাণ আৰু ভাঙনিৰ ধূলি, পথৰ ধূলি আৰু খেতিৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱা।
কিছুমান বাহনৰ প্ৰৱেশত নিষেধাজ্ঞা, প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰমাণপত্ৰৰ ভৌগোলিক চিহ্নায়ন আৰু দৃশ্যমানভাৱে ধোঁৱা নিৰ্গত কৰা বাহনৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগৰ ভিত্তিত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে বুলি তেওঁ জনায়। ৫ নৱেম্বৰত দিল্লীৰ প্ৰদূষণত খেতিৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱাৰ অংশ ১৪ শতাংশ আছিল বুলিও তেওঁ উল্লেখ কৰে।
এই সন্দৰ্ভত বিচাৰপীঠে কৃষকসকলক খেতিৰ অৱশিষ্ট জ্বলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে সজাগ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। বায়ুৰ মান এটা নিৰ্দিষ্ট স্তৰৰ তললৈ নামিলে সকলো শ্ৰেণীৰ বিদ্যালয় বন্ধ কৰা অথবা সংমিশ্ৰিত পদ্ধতিত পাঠদান চলোৱাৰ আবেদন সন্দৰ্ভত বিশেষজ্ঞৰ মতামতৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত লোৱা হ’ব বুলিও ন্যায়ালয়ে জনায়।
পটভূমি
বায়ুৰ মানৰ অৱনতিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বায়ু-মান ব্যৱস্থাপনা আয়োগে এনচিআৰত গ্ৰেডেড ৰেছপন্স একচন প্লেনৰ তৃতীয় পৰ্যায় বলৱৎ কৰিছে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত খনন, গাঁত খন্দা, ভাঙনি, ইটাৰ কাম, পথ নিৰ্মাণ, বৃহৎ ঢালাই কাম, ৰং-পলিচ আৰু কেঁচা পথেৰে নিৰ্মাণ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ দৰে ধূলি সৃষ্টি কৰা বহু কামত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে।
এনচিআৰ-জুৰি শিল ভঙা কল আৰু খনন কাৰ্য বন্ধ ৰখাৰ ব্যৱস্থাও কৰা হৈছে। দিল্লী আৰু গুৰুগ্ৰাম, ফৰিদাবাদ, সোনিপত, গাজিয়াবাদ আৰু গৌতম বুদ্ধ নগৰ জিলাত ভাৰত ষ্টেজ-৩ পেট্ৰ’ল, ভাৰত ষ্টেজ-৪ ডিজেল অথবা তাতোকৈ পুৰণি চাৰিচকীয়া বাহনৰ চলাচলত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে।
দিল্লীত কিছুমান ভাৰত ষ্টেজ-৪ আৰু তাতোকৈ পুৰণি ডিজেলচালিত মধ্যম পণ্যবাহী বাহনৰ ওপৰতো নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। দিল্লীৰ বাহিৰত পঞ্জীয়নভুক্ত ভাৰত ষ্টেজ-৪ আৰু তাতোকৈ পুৰণি ডিজেলচালিত লঘু আৰু মধ্যম পণ্যবাহী বাহনৰ প্ৰৱেশো নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰী কঢ়িয়াই অনা এনে বাহনক পূৰ্বে প্ৰদান কৰা ৰেহাইও প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছে।
পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ
সংশ্লিষ্ট চৰকাৰ আৰু সংস্থাসমূহক দুসপ্তাহৰ ভিতৰত যানবাহনজনিত প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে কৰ্মপৰিকল্পনা দাখিল কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছে। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে যানবাহনজনিত প্ৰদূষণৰ গোচৰটোৰ পৰৱৰ্তী শুনানিৰ দিন ২৩ নৱেম্বৰ, ২০২৬ ধাৰ্য কৰিছে।
