২০১০ চনত তদানীন্তন কংগ্ৰেছ সভানেত্ৰী ছোনিয়া গান্ধীৰ সৈতে হোৱা এক ব্যক্তিগত আলাপত প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে চৰকাৰৰ শীৰ্ষত পৰিৱৰ্তনৰ সময় আহিছে বুলি ইঙ্গিত দিছিল। ছোনিয়া গান্ধীয়ে তেওঁৰ নতুন স্মৃতিকথা ‘বিলংগিং: এ জাৰ্নি অৱ লাভ’ত এই মন্তব্যক মুখাৰ্জীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱাৰ আকাংক্ষাৰ ইঙ্গিত বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।
৫২৬ পৃষ্ঠাৰ স্মৃতিকথাখনত গান্ধীয়ে ড॰ মনমোহন সিঙৰ নেতৃত্বাধীন ইউপিএ চৰকাৰৰ কাম-কাজত তেওঁ নেপথ্যৰ পৰা হস্তক্ষেপ কৰিছিল বুলি উত্থাপিত অভিযোগো স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰিছে। চৰকাৰৰ দায়িত্ব মনমোহন সিঙৰ আৰু দলৰ দায়িত্ব তেওঁৰ হাতত আছিল বুলি তেওঁ উল্লেখ কৰে।
এক নজৰত
- পি চিদাম্বৰমৰ সৈতে মতানৈক্যৰ প্ৰসংগত ২০১০ চনত প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে ‘শীৰ্ষত পৰিৱৰ্তন’ৰ কথা তুলিছিল।
- ছোনিয়া গান্ধীয়ে বিষয়টো নম্ৰভাৱে সলাই দিছিল যদিও মুখাৰ্জীয়ে কেতিয়াও তেওঁৰ প্ৰতি অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰা নাছিল বুলি লিখিছে।
- ২০১২ চনত কংগ্ৰেছে মুখাৰ্জীক ইউপিএৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থী মনোনীত কৰিছিল আৰু তেওঁ নিৰ্বাচিত হৈছিল।
- প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ৰ নথি চোৱা বা গুৰুত্বপূৰ্ণ নিযুক্তিত হস্তক্ষেপ কৰাৰ অভিযোগক গান্ধীয়ে সম্পূৰ্ণ মিছা বুলি অভিহিত কৰিছে।
ঘটনাৰ বিৱৰণ
মঙলবাৰে প্ৰকাশ পোৱা স্মৃতিকথাখনত গান্ধীয়ে লিখিছে যে, প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু কংগ্ৰেছ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ মাজত দায়িত্বৰ এক অলিখিত বিভাজন আছিল। ড॰ মনমোহন সিঙে চৰকাৰ পৰিচালনা কৰিছিল আৰু তেওঁ দলৰ দায়িত্বত আছিল। এই ব্যৱস্থা সুচাৰুৰূপে চলিছিল বুলিও তেওঁ উল্লেখ কৰিছে।
দল আৰু চৰকাৰৰ মাজত সমন্বয় ৰখাৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ সৈতে প্ৰতি সপ্তাহে এক মূল গোটৰ বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল। প্ৰণৱ মুখাৰ্জী, অৰ্জুন সিং, এ কে এণ্টনী আৰু আহমেদ পেটেল এই গোটৰ সদস্য আছিল। সংসদত উত্থাপন কৰিবলগীয়া বিষয়সমূহ আলোচনা কৰিবলৈ গঠিত আন এক কৌশলগত গোটতো তেওঁলোক নিয়মীয়াকৈ মিলিত হৈছিল।
এই বৈঠকসমূহৰ পাছত কেতিয়াবা মুখাৰ্জী গান্ধীৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ ৰৈ গৈছিল বুলি স্মৃতিকথাত উল্লেখ আছে। তেনে এক আলাপত, তদানীন্তন বিত্তমন্ত্ৰী পি চিদাম্বৰমৰ সৈতে হোৱা গুৰুতৰ মতানৈক্যৰ ফলত হতাশা প্ৰকাশ কৰাৰ পাছত মুখাৰ্জীয়ে হয়তো শীৰ্ষত পৰিৱৰ্তনৰ সময় আহিছে বুলি কৈছিল। এই মন্তব্যই তেওঁক আচৰিত কৰিছিল বুলি গান্ধীয়ে লিখিছে।
গান্ধীৰ বৰ্ণনা অনুসৰি, মুখাৰ্জীয়ে প্ৰধানমন্ত্ৰী হোৱাৰ ইচ্ছাৰ কথা পোনপটীয়াকৈ কোৱা নাছিল। কিন্তু শীৰ্ষ পদত পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰস্তাৱটোক তেওঁ মুখাৰ্জীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া আকাংক্ষাৰ ইঙ্গিত হিচাপে বুজিছিল। তেওঁ প্ৰসংগটো নম্ৰভাৱে সলাই দিয়ে। পাছত মুখাৰ্জী হতাশ হৈছিল নে নহয় সেয়া তেওঁ নজনালেও, মুখাৰ্জীয়ে এই কথাৰ বাবে কেতিয়াও তেওঁৰ প্ৰতি অসন্তোষ প্ৰকাশ কৰা নাছিল বুলি স্মৃতিকথাত কোৱা হৈছে।
কাৰ কি বক্তব্য
ছোনিয়া গান্ধীৰ মতে, ২০১২ চনত কংগ্ৰেছে মুখাৰ্জীক ইউপিএৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ প্ৰাৰ্থী মনোনীত কৰে আৰু তেওঁ দেশৰ সৰ্বোচ্চ সাংবিধানিক পদলৈ নিৰ্বাচিত হয়। পাছলৈ তেওঁ মুখাৰ্জীক জ্ঞানী আৰু পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰাজনীতিক হিচাপে বৰ্ণনা কৰি মূলতঃ আলাপ-আলোচনাৰ বাবে তেওঁৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।
“প্ৰধানমন্ত্ৰী ড॰ মনমোহন সিঙৰ অধীনত চৰকাৰ আৰু মোৰ অধীনত দল—এই দায়িত্ব বিভাজন সুচাৰুৰূপে চলিছিল,” স্মৃতিকথাত গান্ধীয়ে লিখিছে।
তেওঁৰ বক্তব্য অনুসৰি, কংগ্ৰেছ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁ মতামত, পৰামৰ্শ বা ভিন্নমত প্ৰকাশ কৰিব পাৰিছিল; কিন্তু চৰকাৰী সিদ্ধান্তৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰধানমন্ত্ৰীক মানি চলাটো তেওঁৰ কৰ্তব্য আছিল। তেওঁ কেতিয়াও চৰকাৰখন দুৰ্বল হোৱাকৈ বিৰোধী পক্ষক সুযোগ দিব পৰা ভুল বুজাবুজিৰ কাৰণ নহ’বলৈ সচেষ্ট আছিল বুলিও লিখিছে।
প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়ৰ পৰা নথি আনি চোৱা, প্ৰশাসনিক কামত হস্তক্ষেপ কৰা আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ নিযুক্তি নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অভিযোগত তেওঁ বিশেষভাৱে ব্যথিত হৈছিল বুলি গান্ধীয়ে উল্লেখ কৰে। চৰকাৰৰ বাহিৰত থকা কোনো ব্যক্তিয়ে চৰকাৰী নথি চোৱাটো অনুচিত বুলি বিবেচনা কৰি তেওঁ নিয়ম মানি চলিছিল। তেওঁৰ হাতত কেতিয়াও চৰকাৰী নথি দিয়া হোৱা নাছিল বুলি প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয়েও স্পষ্টীকৰণ দিছিল। মনমোহন সিঙৰ কন্যা উপিন্দৰ সিঙেও তেওঁৰ পিতৃ আৰু গান্ধীৰ সম্পৰ্ক পাৰস্পৰিক আস্থা আৰু সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল বুলি মন্তব্য কৰিছিল।
পটভূমি
ড॰ মনমোহন সিং ২০০৪ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল। এই সময়ছোৱাত ইউপিএ চৰকাৰৰ প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ গান্ধীৰ হাতত আছিল বুলি বিৰোধীসকলে বাৰে বাৰে অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল। স্মৃতিকথাত গান্ধীয়ে এনে অভিযোগক বিদ্বেষমূলক আৰু সম্পূৰ্ণ অসত্য বুলি আখ্যা দিছে।
প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে ২০১২ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ২০২০ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। স্মৃতিকথাখনৰ আৰম্ভণিতে ঋগ্বেদৰ এক বাণী সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে, য’ত একেলগে আগবাঢ়ি যোৱা, একে মনোভাৱে কথা কোৱা আৰু ঐক্যবদ্ধ উদ্দেশ্য বজাই ৰখাৰ আহ্বান জনোৱা হৈছে।
