ভাৰতৰ সামৰিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহক লক্ষ্য কৰি চলোৱা গুপ্তচৰবৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত হনী ট্ৰেপ কেৱল এটা কৌশলহে বুলি মন্তব্য কৰিছে বায়ুসেনা প্ৰধান এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল অশুতোষ দীক্ষিতে। সামাজিক মাধ্যমত প্ৰেমৰ জাল পেলোৱা বা ব্যক্তিগত প্ৰলোভনৰ উপৰি জালিয়াতিৰ জাল, আৰ্থিক ফান্দ আৰু ভিতৰুৱা লোকক ব্যৱহাৰ কৰিও সংবেদনশীল তথ্য আহৰণৰ চেষ্টা চলিব পাৰে বুলি তেওঁ সতৰ্ক কৰি দিয়ে।
দিল্লীত অনুষ্ঠিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা সন্মিলনত প্ৰতিৰক্ষা উদ্যোগসমূহো হনী ট্ৰেপৰ লক্ষ্য হ’ব পাৰে নেকি আৰু এনে বিপদৰ মোকাবিলা কেনেদৰে কৰা হয়, সেই সন্দৰ্ভত সোধা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত বায়ুসেনা প্ৰধানগৰাকীয়ে এই মন্তব্য কৰে। সামৰিক তথ্য-জালসমূহ বাহ্যিক তথ্য-জালৰ পৰা পৃথক কৰি ৰখাৰ লগতে ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰযুক্তিগত আৰু প্ৰতিষ্ঠানগত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে বুলিও তেওঁ জানিবলৈ দিয়ে।
এক নজৰত
হনী ট্ৰেপক কেৱল ব্যক্তিগত প্ৰলোভনৰ ঘটনা নহয়, বৰং বৃহত্তৰ গুপ্তচৰবৃত্তিৰ এটা অংশ বুলি অভিহিত কৰে বায়ুসেনা প্ৰধানগৰাকীয়ে।
বহুস্তৰীয় বিপণন আঁচনি আৰু অত্যধিক সুতত ঋণ দিয়া চক্ৰও তথ্য আহৰণৰ প্ৰলোভনমূলক মাধ্যম হ’ব পাৰে বুলি তেওঁ সতৰ্ক কৰে।
সামৰিক তথ্য-জালসমূহ বাহ্যিক তথ্য-জালৰ পৰা পৃথক কৰি ৰখা হৈছে বুলি জনায় দীক্ষিতে।
ৰাজহুৱা খণ্ডৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰতিষ্ঠান, ডি আৰ ডি অ’ৰ গৱেষণাগাৰ আৰু কিছুমান ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানক তথ্য-জালৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কে পৰামৰ্শ দিয়া হয়।
ঘটনাৰ বিৱৰণ
এয়াৰ চীফ মাৰ্শ্বাল দীক্ষিতে কয় যে বৰ্তমানৰ গুপ্তচৰবৃত্তি কেৱল কোনো ব্যক্তিক প্ৰেমৰ জালত পেলোৱাৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই। তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ বিভিন্ন উপায়ৰ লগতে নানা প্ৰলোভন আৰু কৌশল প্ৰয়োগ কৰিও সংবেদনশীল তথ্য সংগ্ৰহৰ চেষ্টা চলোৱা হয়। সেয়েহে এনে ঘটনাক কেৱল হনী ট্ৰেপ হিচাপে নাচাই তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে চলোৱা গুপ্তচৰবৃত্তিৰ এক বৃহত্তৰ প্ৰত্যাহ্বান হিচাপে বিবেচনা কৰা উচিত।
“এইটো কেৱল হনী ট্ৰেপৰ বিষয় নহয়; মূলতঃ ই তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে চলোৱা গুপ্তচৰবৃত্তি। এতিয়া তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ মাধ্যম আৰু বিভিন্ন প্ৰলোভনৰ জৰিয়তে গুপ্তচৰবৃত্তি চলোৱা হয়। হনী ট্ৰেপ সামগ্ৰিক ছবিখনৰ এটা অংশহে।”
তেওঁৰ মতে, বহুস্তৰীয় বিপণন আঁচনি আৰু অত্যধিক সুতত ঋণ দিয়া চক্ৰৰ দৰে পদ্ধতিও সক্ৰিয় হৈ থাকিব পাৰে। এনে কৌশলেৰে ব্যক্তিক আৰ্থিক চাপ বা আন প্ৰলোভনৰ জৰিয়তে প্ৰভাৱিত কৰি সামৰিক অথবা আন সংবেদনশীল তথ্য লাভৰ চেষ্টা চলাব পাৰে। এই বিপদসমূহৰ ওপৰত নজৰ ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পদ্ধতিগত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে বুলি তেওঁ জানিবলৈ দিয়ে।
বায়ুসেনা প্ৰধানগৰাকীয়ে কয় যে সামৰিক তথ্য-জালসমূহ বাহ্যিক তথ্য-জালৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে পৃথক কৰি ৰখা হৈছে। এনে ব্যৱস্থাক ‘এয়াৰ-গেপড’ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ ফলত বাহিৰৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ সামৰিক তথ্য-জালত আক্ৰমণ চলোৱাটো সহজ নহয়। অৱশ্যে, সুৰক্ষিত তথ্য-জালত প্ৰৱেশ বা তাৰ পৰা তথ্য আহৰণৰ উদ্দেশ্যে ভিতৰুৱা লোকক লক্ষ্য কৰি বিপদ সৃষ্টি কৰাৰ চেষ্টা চলিব পাৰে।
কাৰ কি বক্তব্য
দীক্ষিতে জানিবলৈ দিয়ে যে ভিতৰুৱা লোকৰ জৰিয়তে সৃষ্টি হ’ব পৰা বিপদৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ ইতিমধ্যে কেতবোৰ প্ৰযুক্তিগত আৰু প্ৰতিষ্ঠানগত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। কেৱল কাৰিকৰী সুৰক্ষা ব্যৱস্থাই যথেষ্ট নহয়; কৰ্মচাৰীৰ সজাগতা, তথ্য-জাল ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত শৃংখলা আৰু নিয়মীয়া তদাৰকিও সমানেই প্ৰয়োজনীয় বুলি তেওঁৰ বক্তব্যত স্পষ্ট হৈ পৰে।
প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডৰ ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান, ডি আৰ ডি অ’ৰ গৱেষণাগাৰ আৰু কিছুমান ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানৰ ক্ষেত্ৰতো তথ্য-জালৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা হৈছে বুলি তেওঁ কয়। উপযুক্ত ছফ্টৱেৰ ব্যৱহাৰ আৰু নিৰ্ধাৰিত সুৰক্ষা-পৰামৰ্শ মানি চলিলে এনে বিপদৰ অধিকাংশই প্ৰতিহত কৰিব পৰা যাব বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে।
ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহক তথ্য-জাল কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, সেই সন্দৰ্ভত পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা এটা সংস্থাও আছে বুলি বায়ুসেনা প্ৰধানগৰাকীয়ে উল্লেখ কৰে। এই নিৰ্দেশনা মানি চলাটো তথ্যৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ বুলি তেওঁ কয়।
“আমি এই বিপদৰ বিষয়ে সম্পূৰ্ণ সজাগ। ইয়াৰ ওপৰত নজৰ ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে পদ্ধতিগত ব্যৱস্থা আছে।”
পটভূমি
শেহতীয়াকৈ পাকিস্তানী চোৰাংচোৱা সংস্থাৰ এজন সন্দেহযুক্ত কৰ্মীৰ সৈতে যোগাযোগ ৰখাৰ অভিযোগত ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ উইং কমাণ্ডাৰ মনোৰথ সিং ছাবৰৱালক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। দিল্লী আৰক্ষীৰ বিশেষ শাখাই আগষ্ট, ২০২৬ত তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। নৱেম্বৰ, ২০২৬ত চৰকাৰী গোপনীয়তা আইনৰ অধীনত তেওঁৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগপত্ৰ দাখিল কৰা হয়।
আৰক্ষীয়ে আদালতত দাখিল কৰা অভিযোগপত্ৰ অনুসৰি, অভিযুক্তই যুদ্ধৰ পৰিকল্পনাৰ নথি, চালকবিহীন বিমানৰ সক্ষমতা, সামৰিক বাহিনীৰ অৱস্থান, যুদ্ধবিমানৰ চলাচল আৰু সংবেদনশীল স্থাপনাসমূহৰ অৱস্থান সম্পৰ্কীয় গোপন তথ্য আদান-প্ৰদান কৰিছিল বুলি অভিযোগ উঠিছে। এটা গোপন চালকবিহীন বিমান গোটৰ শক্তি, গাঁথনি, অভিযান চলোৱাৰ সক্ষমতা আৰু যুদ্ধকালীন অৱস্থানৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত স্থানৰ তথ্যও প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল বুলি আৰক্ষীৰ অভিযোগ।
অভিযোগপত্ৰ অনুসৰি, এনে তথ্য ফাদিল হ’লে সামৰিক সম্পদৰ সুৰক্ষা বিঘ্নিত হোৱাৰ লগতে অভিযানৰ ক্ষেত্ৰত দুৰ্বলতা সৃষ্টি আৰু দেশৰ নিৰাপত্তা বিপন্ন হোৱাৰ আশংকা থাকে। এই ঘটনাৰ পটভূমিত বায়ুসেনা প্ৰধানৰ তথ্য-প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে চলোৱা গুপ্তচৰবৃত্তি আৰু ভিতৰুৱা লোকৰ পৰা সৃষ্টি হ’ব পৰা বিপদ সম্পৰ্কীয় মন্তব্যই বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।