নতুন দিল্লী, ২০ নৱেম্বৰ: নিকট ৰক্ত-সম্পৰ্কীয় লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ সন্দৰ্ভত উপযুক্ত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে নে নাই, সেয়া বিবেচনা কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ জবাব বিচাৰিছে সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ে। অৱশ্যে এনে বিবাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে চৰকাৰক কোনো বাধ্যতামূলক নিৰ্দেশ নিদিয়ে বুলি স্পষ্ট কৰি দিছে শীৰ্ষ ন্যায়ালয়ে।
মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্ত আৰু ন্যায়াধীশ জয়মাল্য বাগচী, ভি. মোহানাক লৈ গঠিত বিচাৰপীঠখনে শুকুৰবাৰে আবেদনখনৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰে। বিচাৰপীঠে কয়, সমৰক্তীয় বিবাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ বিষয়টো একান্তভাৱেই বিধানমণ্ডলৰ এক্তিয়াৰৰ অন্তৰ্গত। ন্যায়ালয়ে এই ক্ষেত্ৰত বিধি বা নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱাৰে।
এক নজৰত
- সমৰক্তীয় বিবাহ সন্দৰ্ভত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা বিবেচনাৰ বাবে কেন্দ্ৰক জাননী জাৰি।
- এনে বিবাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাটো বিধানমণ্ডলৰ দায়িত্ব বুলি মন্তব্য সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ৰ।
- আইনৰ উপৰি ব্যাপক প্ৰচাৰ আৰু উপযুক্ত পাঠ্যক্ৰমৰ জৰিয়তে সজাগতা সৃষ্টিৰ কথাও উত্থাপন।
- আবেদনকাৰীৰ পক্ষই এনে বিবাহৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি পোৱাৰ দাবী কৰি সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা বিচাৰিছে।
ঘটনাৰ বিৱৰণ
নিকট ৰক্ত-সম্পৰ্কীয় লোকৰ মাজত বিবাহ, অৰ্থাৎ সমৰক্তীয় বিবাহক কেন্দ্ৰ কৰি দাখিল কৰা আবেদনখনৰ শুনানিকালত বিচাৰপীঠখনে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক জাননী জাৰি কৰে। এই জাননীৰ উদ্দেশ্য সীমিত বুলি ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে এনে বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত উপযুক্ত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সমীচীনতা বিবেচনা কৰিব নে নকৰে, সেই সন্দৰ্ভতহে মতামত বিচৰা হৈছে।
বিচাৰপীঠখনে স্পষ্ট ভাষাত কয় যে, আবেদনখনৰ ভিত্তিত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক আইন প্ৰণয়নৰ নিৰ্দেশ দিয়াটো ন্যায়ালয়ৰ উদ্দেশ্য নহয়। চৰকাৰক বিষয়টোৰ প্ৰতি সজাগ কৰি তোলাটোহে এই পদক্ষেপৰ মূল লক্ষ্য। সমৰক্তীয় বিবাহ নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষমতা বিধানমণ্ডলৰ হাতত আছে বুলি উল্লেখ কৰি বিচাৰপীঠে কয় যে, এই ক্ষেত্ৰত ন্যায়ালয়ে নিজে হস্তক্ষেপ কৰি নিয়ন্ত্ৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে।
শুনানিত আইন প্ৰণয়নৰ বিকল্পৰ লগতে জনসাধাৰণৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টিৰ প্ৰসংগও উঠে। বিভিন্ন মাধ্যমৰ জৰিয়তে ব্যাপক প্ৰচাৰ চলোৱা আৰু উপযুক্ত পাঠ্যক্ৰমৰ সহায়ত লোকসকলক বিষয়টো সম্পৰ্কে অৱগত কৰাৰ ব্যৱস্থা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব পাৰে বুলি বিচাৰপীঠে মত প্ৰকাশ কৰে।
ন্যায়ালয়ৰ পৰ্যবেক্ষণ অনুসৰি, আইন প্ৰণয়ন কৰা হ'ব নে নহয়, অথবা সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে কি ব্যৱস্থা লোৱা হ'ব, সেই সিদ্ধান্ত চৰকাৰ আৰু বিধানমণ্ডলৰ। শীৰ্ষ ন্যায়ালয়ৰ ভূমিকা কেৱল বিষয়টোৰ প্ৰয়োজনীয়তা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ দৃষ্টিগোচৰলৈ অনাত সীমাবদ্ধ থাকিব।
কাৰ কি বক্তব্য
আবেদনকাৰীৰ অধিবক্তাই বিচাৰপীঠৰ সন্মুখত কয় যে, বিষয়টোৰ লগত প্ৰজন্মান্তৰগত ন্যায্যতাৰ প্ৰশ্ন জড়িত হৈ আছে। নিকট ৰক্ত-সম্পৰ্কীয় বিবাহৰ সম্ভাৱ্য ক্ষতিকাৰক পৰিণতি সম্পৰ্কে জনসাধাৰণক ব্যাপকভাৱে অৱগত কৰাটো প্ৰয়োজনীয় বুলি তেওঁ যুক্তি দিয়ে।
আবেদনকাৰীৰ পক্ষই লগতে দাবী কৰে যে, সমৰক্তীয় বিবাহৰ প্ৰচলন বৃদ্ধি পাইছে। সেইবাবে এই ক্ষেত্ৰত কিছুমান সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা নিৰ্ধাৰণ কৰা উচিত। আবেদনকাৰীৰ যুক্তি অনুসৰি, কেৱল আইনী দিশটোৱেই নহয়, বিষয়টোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি সম্পৰ্কে সমাজত তথ্যভিত্তিক সজাগতাও সমানে প্ৰয়োজন।
“উপযুক্ত আইন অনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা বিবেচনা কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰক ক'ব পাৰি। আমি তেওঁলোকক নিৰ্দেশ নিদিওঁ; কেৱল বিষয়টোৰ প্ৰতি সজাগ কৰিম,” বুলি বিচাৰপীঠে মন্তব্য কৰে।
বিচাৰপীঠে কয় যে, উপযুক্ত আইন প্ৰণয়নৰ প্ৰয়োজনীয়তা বিবেচনা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন মাধ্যমৰ জৰিয়তে ব্যাপক প্ৰচাৰ চলোৱা আৰু সঠিক পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ বিষয়টোও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে বিবেচনা কৰিব পাৰে। এই দুয়োটা পথৰ জৰিয়তে বিষয়টোৰ সৈতে জড়িত সম্ভাৱ্য সমস্যাসমূহ সম্পৰ্কে জনসাধাৰণক অৱগত কৰাৰ সুযোগ থাকিব বুলি শুনানিত উল্লেখ কৰা হয়।
পটভূমি
সমৰক্তীয় বিবাহ সন্দৰ্ভত সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ দাবী উত্থাপন কৰি আবেদনকাৰীয়ে সৰ্বোচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছিল। আবেদনখনত মূলতঃ নিকট ৰক্ত-সম্পৰ্কীয় বিবাহৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি সম্পৰ্কে জনসাধাৰণৰ মাজত সচেতনতা সৃষ্টি আৰু প্ৰয়োজন হ'লে আইনী ব্যৱস্থা বিবেচনাৰ কথা কোৱা হৈছিল।
শুনানিকালত ন্যায়ালয়ে আবেদনখনৰ উত্থাপিত উদ্বেগক কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বিবেচনাৰ বাবে আগবঢ়োৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰে। কিন্তু নিয়ন্ত্ৰণমূলক আইন বা নীতি প্ৰস্তুত কৰাৰ দায়িত্ব ন্যায়ালয়ৰ নহয় বুলিও বিচাৰপীঠে স্পষ্ট কৰে। এই প্ৰশ্নত চূড়ান্ত সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষমতা বিধানমণ্ডলৰ হাতত আছে বুলি ন্যায়ালয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।