আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনৰ ফলাফলক লৈ সমগ্ৰ বিশ্বতে চৰ্চা চলি থকাৰ সময়তে দেশখনৰ ভোটদান ব্যৱস্থাইও বিশেষ চৰ্চা লাভ কৰিছে। ভাৰতত নিৰ্বাচন মানেই EVM আৰু VVPATৰ ব্যৱহাৰ। কিন্তু প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ অন্যতম আগবঢ়া দেশ আমেৰিকাত এতিয়াও বহু ঠাইত কাগজৰ বেলটৰ জৰিয়তে ভোটগ্ৰহণ কৰা হয়। অৱশ্যে দেশখনত কেৱল বেলট পেপাৰেই নহয়, ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন আৰু ডাকযোগে ভোটদানৰ ব্যৱস্থাও আছে।
আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য দিশটো হ’ল—সমগ্ৰ দেশৰ বাবে এটা নিৰ্দিষ্ট ভোটদান পদ্ধতি নাই। প্ৰতিখন ৰাজ্যই নিজৰ আইন আৰু নিয়ম অনুসৰি নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে। ৰাজ্যৰ ভিতৰতো স্থানীয় প্ৰশাসনভেদে ভোটগ্ৰহণৰ পদ্ধতিৰ পাৰ্থক্য থাকিব পাৰে। দেশখনত ১০ হাজাৰতকৈ অধিক নিৰ্বাচনী প্ৰশাসনিক এলেকা আছে। সেয়েহে আমেৰিকাৰ সকলো ঠাইতে একে ধৰণৰ ভোটদান ব্যৱস্থা প্ৰচলিত বুলি ক’ব নোৱাৰি।
বেলট পেপাৰ নে EVM—আমেৰিকাত কোনটো ব্যৱহাৰ হয়?
আমেৰিকাৰ বহু ৰাজ্যত ভোটাৰে কাগজৰ বেলটত নিজৰ পছন্দৰ প্ৰাৰ্থীৰ নামৰ কাষত নিৰ্দিষ্ট চিহ্ন দি ভোটদান কৰে। ইয়াৰ পাছত সেই বেলট বিশেষ স্কেনাৰ বা গণনা যন্ত্ৰৰ জৰিয়তে গণনা কৰা হয়। অৰ্থাৎ ভোটটো কাগজত লিপিবদ্ধ হৈ থাকে, কিন্তু গণনাৰ ক্ষেত্ৰত যন্ত্ৰৰ সহায় লোৱা হয়।
কিছুমান ঠাইত Direct Recording Electronic (DRE) Voting Machine ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাত ভোটাৰে যন্ত্ৰৰ পৰ্দাত নিজৰ পছন্দৰ প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচন কৰে আৰু ভোটটো ইলেক্ট্ৰনিকভাৱে সংৰক্ষিত হয়। আন কিছুমান অঞ্চলত ভোটদানৰ সময়ত কাগজৰ নথিও সৃষ্টি কৰা হয়, যাতে পৰৱৰ্তী সময়ত ভোটৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰিব পৰা যায়।
সেয়েহে আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনক কেৱল বেলট পেপাৰ অথবা কেৱল EVM-ভিত্তিক নিৰ্বাচন বুলি কোৱাটো শুদ্ধ নহ’ব। ৰাজ্য আৰু স্থানীয় প্ৰশাসন অনুসৰি দুয়ো ধৰণৰ প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ হয়।
আমেৰিকাত ভোটদানৰ প্ৰক্ৰিয়া কেনেকুৱা?
১. প্ৰথমে ভোটাৰৰ পঞ্জীয়ন
ভাৰতৰ দৰে আমেৰিকাতো ভোটদানৰ বাবে ভোটাৰৰ যোগ্যতা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। সাধাৰণতে আমেৰিকাৰ নাগৰিক হ’ব লাগে, নিৰ্বাচনৰ দিনটোত বয়স কমেও ১৮ বছৰ হ’ব লাগে আৰু সংশ্লিষ্ট ৰাজ্যৰ বাসিন্দা হোৱাৰ চৰ্ত পূৰণ কৰিব লাগে। North Dakotaৰ বাহিৰে বাকী ৰাজ্যসমূহত ভোটদানৰ বাবে ভোটাৰৰ পঞ্জীয়ন বাধ্যতামূলক। ৰাজ্যভেদে অনলাইন, ডাকযোগে অথবা নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যালয়ত গৈ পঞ্জীয়ন কৰাৰ সুবিধা আছে।
২. ভোটকেন্দ্ৰত উপস্থিতি আৰু পৰিচয় পৰীক্ষা
নিৰ্বাচনৰ দিনা ভোটাৰে নিজৰ নিৰ্ধাৰিত ভোটকেন্দ্ৰত উপস্থিত হয়। নিৰ্বাচনী কৰ্মচাৰীয়ে ভোটাৰৰ নাম পঞ্জীয়ন তালিকাত পৰীক্ষা কৰে। পৰিচয় নিশ্চিত কৰাৰ নিয়ম ৰাজ্যভেদে পৃথক। কিছুমান ৰাজ্যত ফটোযুক্ত পৰিচয়-পত্ৰ বিচৰা হয়, আন কিছুমান ৰাজ্যত অন্য নথি বা পঞ্জীয়নৰ তথ্যৰ জৰিয়তেও পৰিচয় নিশ্চিত কৰা হয়।
৩. বেলটত ভোটদান
কাগজৰ বেলট ব্যৱহাৰ কৰা ভোটকেন্দ্ৰত ভোটাৰক বেলট দিয়া হয়। তাত প্ৰাৰ্থী আৰু দলৰ নাম উল্লেখ থাকে। ভোটাৰে নিজৰ পছন্দৰ প্ৰাৰ্থীৰ কাষত নিৰ্দেশিত পদ্ধতিৰে চিহ্ন দিয়ে। তাৰ পাছত বেলটটো ভোটকেন্দ্ৰত থকা বাকচত জমা দিয়ে অথবা স্কেনাৰৰ জৰিয়তে গণনাৰ বাবে প্ৰেৰণ কৰে।
ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন থকা কেন্দ্ৰত ভোটাৰে পৰ্দাত নিজৰ পছন্দৰ প্ৰাৰ্থী বাছনি কৰে। যন্ত্ৰটোৱে ভোটৰ তথ্য সংৰক্ষণ কৰে। কিছুমান যন্ত্ৰত কাগজৰ ৰেকৰ্ডো প্ৰস্তুত হয়।
৪. আগতীয়া ভোটদান আৰু ডাকযোগে ভোট
আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনত নিৰ্ধাৰিত দিনটোতেই ভোট দিব লাগিব বুলি কোনো বাধ্যবাধকতা নাই। বহু ৰাজ্যত নিৰ্বাচনৰ কেইবাদিনো আগৰ পৰা ভোটকেন্দ্ৰত গৈ আগতীয়াকৈ ভোটদান কৰিব পাৰি। ইয়াৰ উপৰি ডাকযোগে বেলট পঠিওৱাৰ ব্যৱস্থাও আছে।
ডাকযোগে ভোটদানৰ ক্ষেত্ৰত ভোটাৰে আগতীয়াকৈ বেলট লাভ কৰে। নিজৰ পছন্দৰ প্ৰাৰ্থীক ভোট দি নিৰ্দিষ্ট খামত ভৰাই নিৰ্বাচনী কাৰ্যালয়লৈ পঠিয়ায়। বেলট ঘূৰি অহাৰ পাছত নিৰ্বাচনী কৰ্মচাৰীয়ে খামত থকা স্বাক্ষৰ বা আন পৰিচয়-সম্পৰ্কীয় তথ্য পৰীক্ষা কৰে। নিয়ম অনুসৰি বৈধ বুলি নিশ্চিত হ’লেহে সেই ভোট গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
ভোটগণনা কেনেকৈ হয়?
আমেৰিকাত ভোটকেন্দ্ৰ বন্ধ হোৱাৰ পাছত বেলট আৰু ইলেক্ট্ৰনিক ভোটৰ তথ্য নিৰাপদে নিৰ্বাচনী কাৰ্যালয়লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। কাগজৰ বেলট স্কেনাৰ বা নিৰ্দিষ্ট গণনা ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে গণনা কৰা হয়। আনহাতে, ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিনত সংৰক্ষিত তথ্যৰ ভিত্তিতো ফলাফল প্ৰস্তুত কৰা হয়।
নিৰ্বাচনৰ নিশাই সংবাদ মাধ্যম আৰু নিৰ্বাচনী কৰ্তৃপক্ষই প্ৰাথমিক ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু এই ফলাফলক চূড়ান্ত বুলি গণ্য কৰা নহয়। কাৰণ ডাকযোগে অহা ভোট, আগতীয়া ভোট, সামৰিক বাহিনীৰ সদস্য আৰু বিদেশত থকা আমেৰিকান নাগৰিকৰ ভোট, লগতে সাময়িকভাৱে পৃথককৈ ৰখা কিছুমান বেলটৰ গণনা পিছতো চলিব পাৰে।
ইয়াৰ পাছত আৰম্ভ হয় 'Canvass' প্ৰক্ৰিয়া। এই পৰ্যায়ত নিৰ্বাচনী বিষয়াসকলে ভোটাৰৰ সংখ্যা আৰু জমা পৰা বেলটৰ সংখ্যা মিলাই চায়। সকলো বৈধ ভোট গণনাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে নে নাই, কোনো বিসংগতি আছে নেকি—সেয়া পৰীক্ষা কৰা হয়। বহু ৰাজ্যত ইয়াৰ পাছত নিৰ্বাচনী নিৰীক্ষণ বা Audit কৰা হয়। প্ৰয়োজন হ’লে পুনৰ ভোটগণনাও হ’ব পাৰে।
সকলো প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পাছতহে সংশ্লিষ্ট কৰ্তৃপক্ষই ফলাফল আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰমাণীকৰণ কৰে। অৰ্থাৎ নিৰ্বাচনৰ নিশা প্ৰকাশ পোৱা ফলাফল আৰু চূড়ান্ত চৰকাৰী ফলাফল একে কথা নহয়।
আমেৰিকাৰ Midterm Election কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
আমেৰিকাত ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ মাজৰ সময়ছোৱাত অনুষ্ঠিত হোৱা কংগ্ৰেছৰ নিৰ্বাচনক Midterm Election বুলি কোৱা হয়। এই নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে দেশখনৰ আইন প্ৰণয়নকাৰী সংস্থা Congressৰ দুয়োখন সদনৰ ক্ষমতাৰ ভাৰসাম্য নিৰ্ধাৰিত হয়।
আমেৰিকাৰ Congressৰ দুটা সদন আছে—House of Representatives আৰু Senate। House of Representativesৰ ৪৩৫খন আসনৰ আটাইকেইখনতে প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। আনহাতে, Senateৰ মুঠ ১০০খন আসনৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ আসনত প্ৰতি দুবছৰৰ মূৰে মূৰে নিৰ্বাচন হয়। এজন Senatorৰ কাৰ্যকাল ছয় বছৰ।
এইবাৰৰ ৩ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত ২০২৬ৰ Midterm Electionত ভোটাৰে House of Representativesৰ আটাইকেইখন আসন আৰু Senateৰ ৩৫খন আসনৰ বাবে ভোটদান কৰে। ইয়াৰ উপৰি বিভিন্ন ৰাজ্যত গৱৰ্ণৰ, ৰাজ্যিক বিধানসভা আৰু স্থানীয় পদৰ বাবেও নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।
আজিৰ ফলাফলত কি হ’ল?
৪ নৱেম্বৰত প্ৰকাশিত Associated Pressৰ শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি, ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ ৰিপাব্লিকান দলক পৰাস্ত কৰি ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিয়ে Congressৰ দুয়োখন সদনৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিছে। এই ফলাফল ট্ৰাম্প আৰু ৰিপাব্লিকান দলৰ বাবে এক বৃহৎ ৰাজনৈতিক আঘাত হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
Senateত ডেম’ক্ৰেটসকলে Kansas, Iowa, Texas, Ohio, Maine, North Carolina আৰু South Carolinaৰ দৰে ৰাজ্যত ৰিপাব্লিকান দলৰ পৰা আসন নিজৰ দখললৈ আনিবলৈ সক্ষম হয়। আনহাতে, House of Representativesতো ডেম’ক্ৰেটসকলে দুটা ডজনতকৈ অধিক সমষ্টিত জয়লাভ কৰি সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে।
নিৰ্বাচনৰ ফলাফলে ট্ৰাম্পৰ শাসনৰ বাকী দুটা বছৰৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱেশ সলনি কৰাৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰিছে। Congressৰ দুয়োখন সদন ডেম’ক্ৰেটসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ যোৱাত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ আইনগত কাৰ্যসূচীত বাধা দিয়াৰ লগতে তেওঁৰ প্ৰশাসনৰ কাম-কাজৰ তদন্ত আৰু চৰকাৰী নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰতো ডেম’ক্ৰেটসকলে অধিক প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিব পাৰিব।
Associated Pressৰ ভোটাৰ সমীক্ষাত প্ৰকাশ পোৱা মতে, অত্যধিক জীৱন-যাপনৰ ব্যয়, ইৰান যুদ্ধ আৰু চৰকাৰী দুৰ্নীতিৰ প্ৰতি অসন্তুষ্টি এই নিৰ্বাচনত গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হৈ পৰিছিল। যুৱ আৰু হিছ্পানিক ভোটাৰৰ এটা অংশৰ সমৰ্থনো ডেম’ক্ৰেটসকলৰ ফালে যোৱা দেখা গৈছে।
ভাৰতৰ EVM আৰু আমেৰিকাৰ নিৰ্বাচনী ব্যৱস্থাৰ মূল পাৰ্থক্য
ভাৰতত নিৰ্বাচন আয়োগে দেশজুৰি EVM আৰু VVPATৰ জৰিয়তে ভোটগ্ৰহণ পৰিচালনা কৰে। কিন্তু আমেৰিকাত নিৰ্বাচনৰ দায়িত্ব মূলতঃ ৰাজ্য আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনৰ হাতত। দেশখনত কাগজৰ বেলট, ইলেক্ট্ৰনিক ভোটিং মেচিন, আগতীয়া ভোটদান আৰু ডাকযোগে ভোটদান—সকলোৰে ব্যৱহাৰ আছে।
ভাৰতৰ EVM ব্যৱস্থাত ভোটদানৰ তথ্য যন্ত্ৰত সংৰক্ষিত হয় আৰু VVPATৰ জৰিয়তে ভোটাৰে নিজৰ ভোটৰ কাগজী প্ৰমাণ চাব পাৰে। আমেৰিকাৰ বহু অঞ্চলত ভোটাৰে পোনপটীয়াকৈ কাগজৰ বেলটত চিহ্ন দিয়ে। সেই বেলট স্কেন কৰি গণনা কৰা হয় আৰু প্ৰয়োজনত পুনৰ নিৰীক্ষণৰ বাবে সংৰক্ষণ কৰা হয়।